على زمانى قمشه اى
319
هيئت و نجوم اسلامى ( فارسي )
كبيسههاى خماسى بعد از سال 192 با فاصلهء سى و سه سال همانند نخستين پنج كبيسهء خماسى برقرار شده است . با در نظر گرفتن سال 31 جلالى كه نخستين سال برقرارى كبيسهء خماسى بوده ، برقرارى كبيسه در دورههاى بعد در دورههاى سى و سه و بيست و نهساله برقرار شده است . سال 31 نيز بدين معنى است كه ورود خورشيد به اوّلين درجهء برج حمل در نصف النهار رصدخانهء مراغه دو سال پيش از مبدأ گاهشمارى جلالى دقيقا مقارن ساعت دوازدهء ظهر در نظر گرفته شده و بنابراين نخستين دورهء برقرارى كبيسه نيز سى و سهساله شامل بيست و پنج سال سيصد و شصت و پنجروزه و هشت سال سيصد و شصت و شش روزه در نظر گرفته شده است . طول متوسط سال در هر دورهء سىوسهساله برابر 2424 / 365 روز يعنى 365 روز ، 5 ساعت ، 49 دقيقه و 3 / 3 ثانيه است : روز 2424 / 365 - 33 / ( 365 * 8 ) + ( 365 * 25 ) در جدول مذكور پس از چهار دورهء سى و سهساله يك دورهء بيست و نه سال ضبط است كه همان گونه كه پيشتر محاسبه كرديم ، طول متوسط سال در دورهء بيست و نهساله 2413 / 365 روز است . بنابراين از چهار دورهء سى و سهساله و يك دورهء بيست و نهساله مجموعا يك دورهء صد و شصت و يكساله بدست مىآيد كه در آن صد و بيست و دو سال عادى و سى و نه سال كبيسه است . طول متوسط سال در دورهء صد و شصت و يكساله 2422 / 365 روز ( 365 روز ، 5 ساعت ، 48 دقيقه و 1 / 49 ثانيه ) محاسبه مىشود : روز 24223 / 365 - 122 + 39 / ( 365 * 112 ) + ( 366 * 39 ) بنابراين اگر نقصان تدريجى طول سال شمسى حقيقى در نظر گرفته نشود طول متوسط سال در جدول طوسى براى گاهشمارى جلالى تنها سه ثانيه از طول متوسط حقيقى سال شمسى بيشتر مىشود و اين اختلاف در طول 28800 سال